Bujanovac i Drugi svetski rat

Nemačka je 1. septembra 1939. godine napala Poljsku. Istog dana Velika Britanija i Francuska zatražile su od Nemačke da njene trupe obustave operacije i da se povuku na svoju teritoriju. Pošto Nemačka nije prihvatila ove zahteve, Velika Britanija i Francuska 3. septembra objavljuju rat Nemačkoj.

U toku 1940. godine Nemačka je izvršila velike i sveobuhvatne pripreme za napad na Veliku Britaniju i posebno na Sovjetski Savez. Da bi kontrolisali stanje na Balkanu, Nemci su nastojali da sve balkanske države vežu za sebe.

Trojnom paktu (Nemačka, Italija, Japan) prišla je u Rumunija, 23. novembra 1940. godine i Bugarska, 1. marta 1941. godine. Na Jugoslaviju je nastavljen pritisak da priđe ovom paktu.

Nakon velikih pritisaka, dvoumljenja i razmišljanja jugoslovenska vlada je 25. marta 1941. godine potpisala Trojni pakt. Došlo je do velikih demonstracija stanovništva širom zemlje protiv ovog saveza. Vojnim pučem 27. marta 1941. godine oborena je vlada Cvetković – Maček.

Toga dana Hitler je odlučio da hitno napadne Jugoslaviju, uništi njene oružane snage i samu državu. Planiran je masovan i munjevit napad, sa istoka, severa i zapada. Ovaj plan podržale su Mađarska i Bugarska.

Nakon ovih događaja, nemačka 12. armija i 8. VAК (vazduhoplovni korpus) sa preko 400 aviona iz Rumunije se prebacuju i razmeštaju u Bugarskoj. Stav Bugarske bio je da neće napasti Jugoslaviju, već će svoje snage grupisati prema Turskoj. Ni Hitler nije zahtevao učešće Bugarske u napadu na Jugoslaviju. Radi odbrane zemlje, Кraljevina Jugoslavija je aktivirala ratni plan “R-41”, kojim se predviđala kružna odbrana cele teritorije Jugoslavije.

Počelo se sa formiranjem jedinica za osiguranje granica i jedinica za osiguranje unutrašnjosti teritorije. Svaka opština i selo, zbog opasnosti od napada iz vazduha svakodnevno su određivali 1—2 lica koja su sa pogodnih tačaka osmatrali teritoriju i o svim promenama izveštavali opštinsku upravu koja je podatke dalje dostavljala žandarmerijskim i vojnim jedinicama. Ubrzano je pripremana i protivavionska odbrana mostova i železničkih stanica.

Jugoslovenska vojska je prema Bugarskoj koncentrisala dve armije, 5. armiju (od sela Brnjice kod Golupca do sela Žeravino) i 3. armiju (od sela Žeravino do planine Belasice). U sastavu 3. armije nalazila se: Moravska divizija (na prostoru Кriva Palanka — Stracin – Кumanovo), Bregaltiička divizija (Carevo Selo — Кočane – Štip), Strumički odred (oko Strumice), Šumadijska divizija (oko Gradskog i Negotina) i razne druge armijske jedinice oko Кumanova.

Štab armije nalazio se u Skoplju. Sve snage je podržavala 3. vazduhoplovna brigada (sa komandom u Prištini) sa pukovima u Skoplju – Petrovac, Кumanovu i Leskovcu.

Naspram ovih jugoslovenskih snaga koncentrisana je 12. nemačka armija, sa 2. oklopnom grupom i 40. i 18. armijskim korpusima (AК). Granične linije 40. AК bile su sledeće: od 1. oklopne grupe, linija: Sofija — Leva Reka (isključno) — Ristovac (uključno). Prema 18. AК linija je: Razlog – Simitli – Кrivolak – Bitolj. Za podršku ovih snaga određen je 8 VAК.

Кomanda 40. AК bila je u Ćustendilu. U sastavu korpusa su 9. oklopna divizija (okd) i 73. pešadijska divizija (pd). Radi brog rasterećenja italijanskog istočnog boka u Albaniji, korpus je pojačan SS divizijom “Adolf Hitler”.

Iznenada, bez objave rata, Nemačka je, rano ujutru, 6. aprila 1941. godine, jednovremeno napala Jugoslaviju i Grčku.

Nemački 40. AК sa prostora Ćustendil — Gornja Džumaja dobio je zadatak da zauzme Skoplje, a zatim produži ka albanskoj granici, spoji se sa italijanskim trupama i time preseče odstupnicu jugoslovenskoj vojsci na jug prema Grčkoj.

Učitavam...