Bujanovac i Tursko vojno uređenje

U turskom carstvu sve je bilo prožeto vojnim duhom. Nakon osvajanja neke oblasti Turci su odmah vršili popis stanovništva i istovremeno delili teritorije na zemljišne komplekse koji su pripadali neposredno sultanu (hasovi) i na zemljišne komplekse koje je sultan davao zaslužnim vojskovođama i drugima, uz plaćanje desetaka i drugih utvrđenih vojnih obaveza.

Tako dato zemljište zvalo se timar. Uživaoci timara zvali su se eshab, timari ili spahije. Кada bi neko imao više timara, taj veliki posed se zvao zaimet, a uživalac zaim. Pošto je vladajući muslimanski sloj predstavljao manjinu u odnosu na ukupno stanovništvo, koje je uglavnom bilo hrišćansko, Turci su u vojnu službu u velikom broju uključivali i hrišćansko stanovništvo.

Tako je bilo i hrišćana – spahija. Turci su od Slovena preuzeli vojnički red – vojnike, posle Maričke bitke. Vojnuci su bili poznati ratnici i u sistemu turske vojne sile zauzimali su značajno mesto. Vlasi, kao posebna skupina koja se bavila stočarstvom i kojih je bilo i u našem kraju, našli su se u osmanlijskom feudalnom sistemu.

Dobili su neki vid autonomije. Imali su čvrstu vojničku organizaciju, veću ličnu slobodu i mogućnost kretanja. Organizacija vojnuka postepeno slabi i opada. Oko 1530. godine red vojnuka je ukinut u Vranjskom kadiluku, a oni su prevedeni u carski has. U proleće 1684. godine Austrija (sa saveznicima Venecijom i Poljskom) počinje rat protiv Turske.

Posle oslobođenja Beograda 1688. godine austrijska vojska oslobađa južnu Srbiju i Skoplje 1689. godine. Uspesi austrijske vojske podstakli su hajdučiju, pobune i ustanke. Tada austrijskoj vojsci pristupaju brojni srpski i arbanaški dobrovoljci, kao i hajdučke čete iz našeg kraja.

Najviše ustanika je bilo iz pčinjskih sela koji su učestvovali sa Austrijancima u osvajanju i paljevini Skoplja. Godine 1689. u Prištini umire general Pikolomini, komandant austrijske vojske. Njagove trupe trpe poraze i povlače se na sever. Turska započinje protivofanzivu 1690. godine, brzo zauzima izgubljene teritorije, uništavajući sve pred sobom.

Za vreme ovih ratova vojske su stalno krstarile naročito Pčinjom, tako da su ovi krajevi doživljavali teške dane. Stradali su i mnogi hajdučki odredi. Pod turskom najezdom dolazi do velike seobe Srba pod vođstvom patrijarha Arsenija III Čarnojevića. Iz oblasti današnjeg Pčinjskog okruga iselilo se tada oko 50% stanovništva. Nakon mnogih ratova početkom XVIII veka raspadanje Turskog carstva bilo je neizbežno.

Carstvo je osiromašilo, kulturno zaostalo, verski konzervativno, opustošeno zbog loše uprave, političke zbrke i raznih epidemija. Na propadanje Turskog carstva posebno je uticao brz ekonomski razvoj Zapada, nakon velikih geografskih otkrića. Umni Turci pokušali su da izvrše reformu turskog društva, ali to nisu mogli, uglavnom, zbog protivljenja janičara i ortodoksnih vernika.

Učitavam...